Nutriëntenschaarste
Sommige nutriënten blijken onvermijdelijk schaars aanwezig in natuurlijke voeding. Geleidelijk begint het orthomoleculair researchers duidelijk te worden dat sommige stoffen, ook onder ideale omstandigheden, onmogelijk vanuit de natuurlijke voeding in optimale inname kan worden verkregen. Met ander woorden, ook bij een gezond voedingspatroon en een gezonde life style, terwijl bovendien geen behoefteverhogende factoren een rol spelen, zal de inname van sommige voedingstoffen zonder suppletie onvermijdelijk te laag zijn.
De mens kan, net als een aantal hogere diersoorten in hun metabolisme gebruik maken van velerlei organische moleculen, maar beschikt slechts over relatief beperkte vermogens voor het synthetiseren van deze moleculen, volgens Linus Paulin.
Waardoor ontstaan tekorten?
Er zijn vele factoren waardoor iemand een tekort aan voedingsstoffen kan hebben. Hieronder een opsomming van enkele belangrijke oorzaken:
Erfelijke stofwisselingsziektes (bijvoorbeeld HPU) kunnen specifieke tekorten veroorzaken doordat bepaalde voedingsstoffen door de productie van "foute stoffen” worden weggevangen. Bij HPU zijn dit vooral vitamine B6 en zink.
Darmproblemen kunnen een goede opname van voedingsstoffen verhinderen (malabsorptie). Darmproblemen kunnen onder andere ontstaan na langdurig gebruik van antibiotica waardoor de darmflora vernietigd wordt, een hoog suikergebruik en waar schadelijke schimmels de overhand nemen.
Een tekort aan maagzuurproductie kan leiden tot een slechte opname van mineralen en vitamine B12.
Gebruik van een eenzijdig voedingspatroon of streng dieet, waarin niet alle voedingsstoffen in voldoende mate voorkomen, kan leiden tot een tekort aan diverse stoffen. Door de raffinage van bijvoorbeeld suikerbieten tot suiker gaan veel belangrijke stoffen zoals mineralen verloren. Hierdoor bevat een voedingspatroon met veel suiker een relatief tekort aan mineralen. Je neemt die suiker dan wel op, maar je mist de mineralen (onder andere zink, chroom) om ze in je lichaamscellen op te nemen en te verbranden. Dit leidt weer tot overgewicht en vermoeidheid.
Hevig bloedverlies (menstruatie) kan bijvoorbeeld tot ijzertekort leiden.
Bepaalde stoffen in voeding kunnen andere stoffen aan zich binden en daardoor verhinderen dat het lichaam de stoffen opneemt.
Door (langdurige) verhitting gaan bepaalde stoffen kapot. Vitamine B1 (thiamine) bijvoorbeeld is gevoelig voor verhitting.
Bepaalde medicijnen kunnen de opname van voedingsstoffen verhinderen of de uitscheiding van stoffen bevorderen. Zo verhogen bepaalde antidepressiva de uitscheiding van vitamine B2 waardoor de depressie juist kan verergeren.
Stress veroorzaakt een groter verbruik en uitscheiding van het mineraal magnesium. Magnesium is onder andere belangrijk bij het kunnen ontspannen van de spieren.
Wat doen voedingsstoffen?
Waarvoor zijn die voedingsstoffen zo noodzakelijk? Je lichaam wordt in stand gehouden door voedingsstoffen. Waar we in de orthomoleculaire geneeskunde vooral mee werken zijn de micronutriënten, stoffen die je lichaam in kleinere hoeveelheden nodig heeft, maar die wel essentieel zijn voor allerlei lichaamsfuncties. Je gebruikt ze onder andere om enzymen van te maken. Een enzym is een stofje dat nodig is om een andere stof om te zetten. Het is een soort gereedschap voor de stofwisseling in je lichaam. Enzymen hebben vele functies, zoals bij de verbranding en bij het verteren van je voedsel. Als je een tekort hebt aan een bepaalde voedingsstof dan verlopen de processen waarbij die stof nodig is, minder optimaal. Dit kan tot diverse klachten leiden. Zo kan een zinktekort leiden tot witte vlekjes op de nagels maar ook tot verminderde weerstand tegen infecties. Een tekort aan magnesium kan een slechte botopbouw veroorzaken maar ook depressie, vermoeidheid en gespannen spieren. Zo kunnen twee mensen met hetzelfde tekort toch verschillende klachten krijgen. Ieder lichaam is weer verschillend.
Luchtverontreiniging en tabaksrook plegen een extra aanslag op het lichaam en veroorzaken het ontstaan van zogenaamde “vrije radicalen”. Vrije radicalen zijn instabiele moleculen in het lichaam, die schade aan de gezonde weefsels kunnen aanrichten. Een teveel aan deze vrije radicalen tast onze gezonde cellen aan, waardoor deze eerder afsterven. Belastingen, waarbij er veel vrije-radicalenactiviteit in het lichaam plaatsvindt, zoals bij zware sport beoefening, roken, stress, luchtverontreiniging, straling, alcoholgebruik, overdreven zonnebaden, medicijngebruik.
Vrije radicalen zijn zuurstofatomen die raketaanvallen op de cellen uitvoeren. In een organisme brengt dit een kettingreactie op gang, die in een fractie van seconde grote schade kan aanrichten als de cellen niet beschermd worden door antioxidanten. Antioxidanten fungeren als het antiroestmiddel van het lichaam.
Belangrijke onmisbare stoffen zoals de vitaminen C, vitamine E en bèta caroteen en de vitaminen.van de B-groep zijn belangrijkst antioxidanten.
Optimale inname
In tegenstelling tot wat men vaak denkt, kan de doorsnee voeding -ook als men denkt gezond te eten- niet altijd voorzien in een optimale inname van voedingsstoffen. Alleen door optimale inname is het mogelijk te profiteren van de extra bescherming die de betreffende stoffen kunnen bieden. Sommige mensen hebben van bepaalde voedingselementen, door erfelijke factoren of levensstijl, twee tot tien keer zoveel nodig als anderen. Ook het spijsverteringsstelsel beïnvloedt de behoefte aan voedingstoffen.
Voeding en aanvulling van tekorten
Naast het feit van het uitzonderlijke van een optimale voeding, blijkt niet alleen topsport, maar onze levensstijl, waarbij wij onszelf vaak voorbij lopen, aan overmatige stress blootstaan, onze voeding vaak verwaarlozen (gemaksvoeding), de behoefte aan de juiste nutriënten nog eens met een veelvoud te verhogen. Optimale voeding levert meestal onvoldoende bouwstenen op voor een optimaal functioneren van ons lichaam en levert bovendien door de toxines in de voeding, zowel als uit de omgeving, toch nog een risico op voor het ontstaan van ziektebeelden. De noodzaak van aanvullend multi-vitaminen/mineralen tabletten, die in de juiste verhouding onze voeding suppleren, is daarom duidelijk.
Het is bekend dat van een aantal bevolkingsgroepen de ene groep een hogere behoefte heeft aan een bepaalde stof dan de andere. Zo blijkt ongeveer een derde van de mensen boven de 50 jaar een tekort te vertonen aan vitamine B12. Dit ondanks het feit dat deze senioren met de voeding voldoende vitamine B12 naar binnen krijgen, althans volgens de door de overheid Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH). Een verminderde productie van maagsappen is hier de oorzaak van; de vitamine B12 wordt onvoldoende uit de voeding vrijgemaakt. Evenzo bestaat een verhoogde behoefte aan bepaalde stoffen bij onder andere kinderen in de groei, sporters, zieken, herstellenden, mensen die willen afvallen, veganisten, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, fervente rokers en alcoholgebruikers. Ook bij chronisch gebruik van medicijnen en door stress kan de behoefte aan bepaalde vitaminen en mineralen toenemen.
Orthomoleculaire suppletie wordt vaak toegepast in combinatie met acupunctuur, homeopathie, reflexologie, en dergelijke. Magneetveldtherapie beoogt met het mechanisme van celenergie de interactie tussen lichaam (biologische systeem) en energieveld (energetische systeem) een stofwisselingscorrectie in het biologische systeem op te wekken. Wil echter deze correctieprikkel ook daadwerkelijk plaatsvinden, dan is het noodzakelijk dat de daarvoor benodigde stoffen (voedingstoffen/biomoleculen), nodig voor de acties van het immuunsysteem (namelijk het antioxidant) in voldoende mate in het organisme aanwezig zijn. Zonder voldoende basale conditie kan energetische geneeskunde dus niet echt effectief werken.
Vitamine en mineralen zijn vaak vooral bekend met betrekking tot het voorkomen van bepaalde gebreksziekten. Zo is van vitamine C gebrek bekend dat het leidt tot “scheurbuik”, wat vroeger voorkwam bij zeelieden die geen verse groenten en fruit aten. Hierbij verliest het collageen in bindweefsel zijn samenhang en gaat het “scheuren”. Dit gebeurt echter pas bij een groot tekort aan vitamine C (primair tekort). Een kleiner tekort aan vitamine C kan al zorgen voor een slechtere wondgenezing (secundair tekort). In totaal heeft vitamine C een paar honderd verschillende functies in het lichaam.
Vitamine B1 tekort wordt in verband gebracht met beriberi, vitamine D met rachitis, vitamine B12 en ijzer met bloedarmoede, jodium met schildklierproblemen en calcium met botontkalking. De werking van voedingstoffen is echter veel breder dan het voorkomen van genoemde gebreksziekten.
Sommige symptomen treden pas op bij een groot tekort terwijl er soms al symptomen optreden bij een geringer tekort.
Gezonde voeding, voedingsgeneeskunde, noch magneetveldtherapie zijn mystieke aangelegenheden of een mysterieuze behandelingswijze, maar een broodnuchtere noodzaak.
Gebreksziekten zijn in feite de slotfase van een lange lijst van klachten, die gewoonlijk niet in verband worden gebracht met een specifiek vitamine- en/of mineralentekort. Op zich is dit logisch. Artsen zijn geschoold op het gebied van ziekten en het wegnemen van klachten. Ook het feit dat het aardmagnetisch veld een belangrijke rol in ons leven speelt wordt vaak door medici (afhankelijk van de school waartoe zij behoren) niet voldoende gerealiseerd en het verband tussen gezondheid en magneetvelden wordt überhaupt niet gelegd.